Հաղպատի վանք

Հաղպատի վանքը, Հայաստանի միջնադարյան ամենանշանավոր վանական համալիրներից է։ Այն գտնվում է Լոռու մարզում՝ Դեբեդի կիրճի բարձրադիր հատվածում։

Վանքը հիմնադրվել է 10-րդ դարի վերջին՝ 976 թվականին, Բագրատունիների թագավորության ժամանակ։ Հաղպատը ոչ միայն կրոնական, այլև կարևոր կրթական և մշակութային կենտրոն էր։ Այստեղ գործել է հայտնի միջնադարյան դպրոց, որտեղ ուսումնասիրվել են աստվածաբանություն, փիլիսոփայություն, գրականություն և ձեռագրերի ստեղծման արվեստ։

Համալիրի ամենահայտնի կառույցներից է Սուրբ Նշան եկեղեցին, որը կառուցվել է 10-րդ դարի վերջին։ Վանքի տարածքում կարելի է տեսնել նաև գավիթներ, մատուռներ, զանգակատուն և բազմաթիվ խաչքարեր։

Հաղպատի առանձնահատկություններից մեկը նրա դիրքն է․ վանքը շրջապատված է Լոռու կանաչ լեռներով և Դեբեդի կիրճի հիասքանչ բնապատկերներով։

1996 թվականին Հաղպատի և Սանահինի վանական համալիրները ընդգրկվել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում՝ որպես միջնադարյան հայկական ճարտարապետության և մշակույթի բացառիկ օրինակներ։